عندها ( 1 ) ايمانا او رجسا و كفرا خداى تعالى گفت : سوره ( 2 ) بعضى را ايمان بيفزود و بعضى را كفر ، و معلوم است بضرورت كه سوره ( 3 ) كس را ايمان و كفر نيفزايد ، [ و انّما ايشان عند نزول سوره ايمان و بيفزايد ] ( 4 ) و قوله : * ( ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ ) * ، « ما » موصوله است و محلّ او رفع است باسناد الفعل اليه ، اعني و ليزيدنّ ، و « كثيرا » مفعول اوّل است و « طغيانا » و « كفرا » مفعول دوم . * ( وَأَلْقَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَالْبَغْضاءَ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ ) * ، در آن كه ضمير « بينهم » راجع با كيست خلاف كردند . بعضى گفتند : راجع است با جهودان و ترسايان ، يعنى ميان جهودان و ترسايان دشمنى و دل دورى افكنديم تا به روز قيامت ، و مثله قوله : فَأَغْرَيْنا ( 5 ) بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَالْبَغْضاءَ ( 6 ) ، اين قول حسن بصرى است و مجاهد . بعضى ديگر گفتند : مراد جهودانند تنها و مراد آن مخالفت و عداوت است كه در ( 7 ) ميان فرق جهودان است از عنانيان ( 8 ) و اسمعنيان ( 9 ) و ديگر طوايف ، اين قول رمّانى است . و در آن كه عداوت از ميان ايشان به چه افتاد دو قول گفتند ، ابو على گفت : به تكفير ( 10 ) نصارى يهود را ( 11 ) به كفرشان به عيسى و يهود نصارى را به اتّخاذ ايشان عيسى را به خدايى ( 12 ) . قولى ديگر به اختلافى كه ( 13 ) ميان ايشان بود در آراء و ديانات ايشان ، و خداى تعالى خذلان كرد ايشان را و با خود رها كردشان ( 14 ) ، عقوبة لهم على كفرهم المتقدّم الى يوم القيمة ، لا بدّ است از آن كه اين معنى مختص بود به آنان كه معلوم از حال ايشان آن باشد كه بر كفر خواهند مردن . * ( كُلَّما أَوْقَدُوا ناراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّه ) * ، هر گه كه

--> ( 1 ) . آج ، لب : عندهم . ( 3 - 2 ) . آف : صورت . ( 4 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج افزوده شد . ( 5 ) . اساس و ديگر نسخه بدلها و اغرينا ، با توجه به قرآن مجيد تصحيح شد . ( 6 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 14 . ( 7 ) . مج ، مت ، وز ، لت ، مر : از . ( 8 ) . كذا : اساس ، آج ، لب ، آف : عناسان ، مج ، مت ، وز ، لت ، مر : عتابيان ، آن : عباسيان . ( 9 ) . مج ، مت ، وز ، لت ، مر : اسمعتيان ، لب : اسمعنان ، آن : اسماعيليان . ( 10 ) . لت : به تعريف كفر . ( 11 ) . لت ، آن ، مر : يهود نصارى را . ( 12 ) . اساس : خداى ، با توجه به مج تصحيح شد . ( 13 ) . مج ، مت ، وز ، لت از ، مر در . ( 14 ) . مج ، مت ، وز ، آج ، لب ، لت ، مر ، آن : رها كردشان .